Tarihteki İlk Türk Cumhuriyeti: Batı Trakya!

tarafından
542
Tarihteki İlk Türk Cumhuriyeti: Batı Trakya!

Cumhuriyet ile yönetilen ilk Türk devleti hangisi dersiniz? Çok bilinmiyor ancak Batı Trakya Hükümeti…

Osmanlı ile diğer balkan devletleri arasında geçen 1. Balkan savaşı sonucunda Bulgaristan diğer devletlere nazaran daha fazla toprak elde etmişti. 2. Balkan savaşı ise Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında geçerken Osmanlı Devleti haliyle bu durumdan faydalanmalıydı.

Bulgaristan savaş sebebiyle Trakya topraklarındaki askeri gücünün bir kısmını geri çekince fırsattan yararlanmak isteyen Enver Paşa ve ordusu Trakya’ya doğru harekete geçti. Hedef en azından Osmanlı tarihi için büyük önem taşıyan Edirne’yi geri almaktı. İlerleme sonucunda Osmanlı ordusu 23 Temmuz 1913’te Edirne ve Kırklareli’yi Bulgarlardan geri aldı. Sonuç olarak Bulgaristan ile İstanbul, Yunanistan ile Atina antlaşması imzalandı.Geri alınan bölgeler Batı Trakya’nın alınması ihtimalini doğurdu. Nitekim Batı Trakya’da yaşayan halkın yüzde 90’ı Türk ve Müslümandı. Enver paşa bölgenin kalanını almak için daha önce Trablusgarp’ta bağımsız çete örgütleri ile gerçekleştirdiği mücadeleyi burada da yapmak istiyordu. Bu görev için Kuşçubaşı Eşref seçildi. Emrindeki 16 subay ve 100 er ile Koşukavak, Papazköy, Mestanlı ve Kırcali’yi Bulgarlardan geri aldı. Daha sonra Süleyman Askeri Bey’le birlikte 31 Ağustosta Gümülcine ve 1 Eylülde İskeçe Türkler tarafından geri alındı.

Batı Trakya Türk Cumhuriyeti Sınırları

Batı Trakya Türk Cumhuriyeti Sınırları

Gümülcine’nin de geri alınmasıyla burada Garbi Trakya Hükümet-i Muvakkatesi adıyla Batı Trakya geçici hükümeti kuruldu. Başkanlığına da Salih Hoca getirildi. Türk çetelerinin Batı Trakya’daki faaliyetlerinden  Batılı devletler rahatsızlardı ve Osmanlı yönetiminden Meriç nehri ötesindeki faaliyetlerini sona erdirmesini bölgedeki askerlerini çekmesi yönünde baskı uygulamaya başladılar. Bunun neticesinde Osmanlı hükümeti bölgede bulunan Türk kuvvetlerine çekilme emrini vermek zorunda kaldı. Türk birliklerinin geri çekilmesi demek bölgenin Bulgarlara ve Yunanlara bırakılması demekti. Halkının tamamına yakını Müslüman Türk olan bölgenin terk edilmesini kabul etmeyen birlikler Osmanlı devleti ile tüm bağlarını kopararak 12 Eylül 1913’te Batı Trakya Türk Cumhuriyeti adıyla bağımsız bir devlet kurdukların dünyaya ilan ettiler.

Batı Trakya Türk Cumhuriyeti Bayrağı

Batı Trakya Türk Cumhuriyeti Bayrağı

Başkenti Gümülcine olanı bu yeni Türk devleti rejim olarak Cumhuriyet rejimini benimsemişti. Bu devlet 1918’de güneybatı Kafkasya’daki Türk Cumhuriyetinden 5 sene önce, Türkiye’den ise 10 yıl önce cumhuriyet rejimini benimseyen ilk Türk devleti olarak tarihe geçti.  Batı Trakya Türk Cumhuriyeti ülke sınırlarını belirledikten sonra,siyah,yeşil ve beyaz renkleri içeren ay yıldızlı bir bayrağı kabul etti.Devletin askeri gücü 6 bini Osmanlı askeri olmak üzere 30 bin kişiden oluşmaktaydı.  Bu yeni Türk devleti Batı Trakya Haber Ajansı ve İndependant adıyla Türkçe ve Fransızca bir gazete çıkararak sesini dünyaya duyurmaya çalıştı. Süleyman Askeri Bey tarafından yazılan bir marşa da sahip olan bu Türk devleti posta pulları da bastırmıştı.

Gümülcine merkezli kurulan bu yeni Türk devletine Bulgaristan karşı çıksa da Yunanlılar memnuniyetle karşıladı. Hatta 2 Ekim 1913’te Yunanlılar Dedeağaç’ı  Batı Trakya Türk Devletine bıraktı. Ancak Batı Trakya Türk Cumhuriyeti kalıcı olamadı. Bulgaristan’ın Batılı devletler ve Rusya nezdinde yaptığı girişimler sonucu Osmanlı devleti üzerinde baskı kuruldu. Bu baskıların neticesinde Osmanlı devleti Bulgaristanla İstanbul antlaşmasını imzalayarak Batı Trakya’nın Bulgaristan’a ilhakını  onaylamak zorunda kaldı. Batı Trakya Türk Cumhuriyetine ise 25 Ekim 1913 tarihine kadar bölgeyi Bulgarlara teslim etmeleri için süre tanındı. 55 günlük bu varlığını sürdüren bu devletin toprakları İstanbul’dan gelen Albay Cemal Beyin gözetiminde Bulgar kuvvetlerine teslim edildi.